Эрчим хүчний ядуурал гэдэг нь хүмүүс амьдралын суурь хэрэгцээг хангахуйц найдвартай, боломжийн үнэтэй, орчин үеийн эрчим хүчний үйлчилгээ (цахилгаан, дулаан, хоол хийх түлш гэх мэт)-д хүрч чадахгүй байх нөхцөл юм. Үүнд, цахилгаангүй байх, дулаан, халаалт хангалтгүй, цэвэр түлш (хий, цахилгаан) ашиглах боломжгүй, эрчим хүч хэт өндөр үнэтэй байх зэрэг асуудал орно. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь зөвхөн “цахилгаангүй байх” биш, “эрчим хүчийг ашиглах боломж, хүртээмж, үнэ, чанар” бүгдийг хамарсан ойлголт юм. Үүнийг дараах байдлаар тодорхойлсон байдаг. Тухайлбал:
“Эрчим хүчнээс үүдэлтэй ядуурал гэдэг нь өдөр тутмын амьдралд зайлшгүй шаардлагатай халаалт, хөргөлт, хоол, гэрэл болон бусад үйл ажиллагаанд хэрэгтэй шаардлага хангасан, боломжийн үнэтэй, найдвартай, цэвэр эрчим хүчний хүртээмжгүй байдлыг хэлнэ. Энэ нь ихэвчлэн бага орлоготой өрхүүд болон орхигдсон, эмзэг бүлгүүдэд хүчтэй нөлөөлдөг. (НҮБХХ, Эмзэг бүлгийн өрхийн цэвэр эрчим хүчний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх нь” тайлан, 2025)
“Эрчим хүчнээс үүдэлтэй ядуурал гэдэг нь бага орлого, эрчим хүчний өндөр үнэ болон орон сууцны дулаан алдагдалтай, үр ашиггүй нөхцөл байдлын улмаас айл өрхүүд эрүүл мэнд, амьжиргааны наад захын хэрэгцээг хангахад зайлшгүй шаардлагатай эрчим хүчний үйлчилгээг хүртэж чадахгүй байх нөхцөл байдал үүсэхийг хэлнэ”. (ЕХ–ны Эрчим хүчнээс үүдэлтэй ядуурлын судалгааны төв, 2021)
“Эдийн засгийн хөгжил болон амьдралын чанарыг сайжруулахад нэн шаардлагатай орчин үеийн эрчим хүчний үйлчилгээ, тухайлбал цахилгаан эрчим хүч, цэвэр хоол хийх дэд бүтцийн хүртээмжгүй байдал” гэж тодорхойлдог. (Олон улсын эрчим хүчний агентлаг, 2022)
“Цахилгаан эрчим хүч болон цэвэр хоол хийх дэд бүтэцгүй нөхцөлд эрчим хүчнээс үүдэлтэй ядуурал үүсдэг.” (Дэлхийн Банк, 2020)
Эрчим хүчний ядуурлын гол шалтгаанууд
Дэд бүтцийн дутагдал – цахилгаан сүлжээнд холбогдоогүй.
Орлогын бага түвшин – эрчим хүчний төлбөр төлж чадахгүй.
Өндөр үнэ – эрчим хүчний тариф өсөх.
Орон сууцны чанар муу – дулаан алдагдал их.
Газарзүйн хүчин зүйл – алслагдсан, хүйтэн бүс нутаг.
Эрчим хүчний ядуурал нь зөвхөн “хүртээмж” биш, “чанар ба боломж”-той холбоотой асуудал гэдгийг харуулж байна. Африк, Өмнөд Ази зэрэг хөгжиж буй ядуу буурай орнуудад цахилгаан хангамж дутмаг, Европын зарим оронд өрхүүдийн тодорхой хувь нь гэрээ дулаацуулж чадахгүй байх, хотын бага орлоготой өрхийн хувьд цахилгаан, дулааны төлбөр өндөр, өвлийн улиралд гэрээ хангалттай халааж чадахгүй байх, цахилгаантай ч байнга тасардаг эсвэл төлбөр өндөр эсвэл бодит хэрэглээ бага зэрэг олон жишээг дурдаж болно.
Эрчим хүчний ядуурал нь эрүүл мэнд, боловсрол, эдийн засаг, байгаль орчин гээд нийгэм эдийн засгийн бүх салбарт нөлөөлдөг. Эрчим хүчний ядуурал гэдэг нь эрчим хүчгүй байх, ашиглаж чадахгүй байх, төлж чадахгүй байх гэсэн олон талт асуудал юм.
Жич: Зургийг хиймэл оюун ашиглан бүтээв.
