Өргөн уудам тал нутаг, эрс тэс уур амьсгалтай Монгол Улс эрчим хүчний аяллынхаа эгзэгтэй мөчид ирээд байна. Дэлхий нийтээр тогтвортой эрчим хүч рүү тэмүүлж байгаа энэ үед Монгол Улс нүүрснээс хамааралтай эрчим хүчний салбараас сэргээгдэх эрчим хүч давамгайлсан салбар руу шилжих нь зайлшгүй шаардлагатай төдийгүй асар том боломж юм. Энэхүү шилжилт нь улс орны эдийн засгийн өсөлт, байгаль орчныг хамгаалахад төдийгүй иргэд болон бүс нутгийнхаа сайн сайхан байдалд чухал ач холбогдолтой юм.

🪫Монголын эрчим хүчний хямрал ба сорилтууд

• Монгол Улсын эрчим хүчний систем нь нүүрснээс ихээхэн хамааралтай бөгөөд нийт эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 93 хувь билээ.

• Эрчим хүчний салбар нь хүлэмжийн хийн ялгаруулалтад хамгийн их хувь нэмэр оруулдаг салбар бөгөөд нийт ялгаралтын гуравны хоёрыг бүрдүүлдэг байна.

• Эрчим хүч үйлдвэрлэл, аж үйлдвэр, тээврээс ялгарах утааг бууруулах замаар 2030 он гэхэд хүлэмжийн хийн ялгарлыг 7.3 mtCO2-аар бууруулах зорилтыг засгийн газраас тавьсан.

• Өвлийн улиралд эрчим хүчний эрэлт ихтэй үед хуучирсан ДЦС-ын ашиглалт 90%-аас давж, эрчим хүчний хангамжийн хомсдол үүсгэж байна.

• Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын (ДЭМБ) мэдээлснээр Улаанбаатар хотод жилийн дундаж хэмжээ 2.5 микрометрээс бага диаметртэй (PM2.5) тоосонцор ДЭМБ-ын агаарын чанарын удирдамжид заасан аюулгүй хэмжээнээс 6-10 дахин их байна. Цаашлаад :

• Эдийн засаг маань нүүрсний экспортоос ихээхэн хараат байдаг.

• Дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалт хангалтгүй.

• Эрчим хүчний импорт болон байнгын цахилгаан тасалддаг.

Монгол Улс 3 салхин цахилгаан станц, 9 нарны цахилгаан станц, 2 жижиг усан цахилгаан станцтай. 2023

Сэргээгдэх эрчим хүч нь цахилгааны үйлдвэрлэлийн дөнгөж 9.6%-ийг эзэлдэг.

Бөгөөд 2023 он гэхэд сэргээгдэх эрчим хүчийг 20%, 2030 он гэхэд 30% -д хүргэх зорилтыг засгийн газраас тавьжээ. Санхүүгийн хувьд боломжтой болгохын тулд  ДНБ-г 2.1%-аар нэмэх шаардлагатай ажээ.

☀️ Монгол Улс салхи, нарны эрчим хүчийг 🌬️ашиглан цагт 5457 ТВт/цаг цахилгаан үйлдвэрлэх боломжтой 

АХБ-ны тооцоогоор Монгол Улс салхи, нарны эрчим хүчийг ашиглан цагт 5457 ТВт/цаг цахилгаан үйлдвэрлэх боломжтой. Энэ нь 2022 онд Хятадын нийт цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 63 хувьтай тэнцэж байна.

Энэхүү нөөцийг ашиглан сэргээгдэх эрчим хүчний чадавхыг хөгжүүлснээр экспортын орлогыг төрөлжүүлэх, бүс нутагт нүүрсхүчлийн хийн ялгарлыг бууруулахад томоохон хувь нэмэр оруулах онцгой боломжийг олгож байна.

Сэргээгдэх эрчим хүчний ландшафт

Монголд сэргээгдэх эрчим хүчний нөөц, ялангуяа салхи, нарны эрчим хүчний нөөц асар их. Дэлхийн хамгийн салхитай бүс нутгийн нэг болох өмнийн говь, наранд шингэсэн өргөн уудам тал нутаг нь салхи, нарны эрчим хүчний томоохон фермүүдийг байгуулахад тохиромжтой нөхцөлийг бүрдүүлдэг.

Боломжууд

• 🌊 Монгол улсын хойд болон баруун хэсэгт байрлах 3-4 усан цахилгаан станцын (Эгийн УЦС, Шүрэнгийн УЦС, Эрдэнэбүрэнгийн УЦС) бүтээн байгуулалт нь нар, салхины цахилгаан станцуудыг хөгжүүлэхэд ч хувь нэмэртэй. 

• Төв болон Өмнөговийн бүс нутагт Хятадын компаниудтай хамтран томоохон хэмжээний нүүрсний цахилгаан станцууд ашиглалтад орсноор нар салхины цахилгаан станцын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх боломжтой.

• Өмнөговийн бүсийн уул уурхайн бүтээн байгуулалт нь эрчим хүчний эрэлтийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлэхэд хүргэж болзошгүй тул ирээдүйн аж үйлдвэрийн бүсүүдэд шинэ эрчим хүч үйлдвэрлэх шаардлагатай болно.

• Ирээдүйд Орос, Хятадтай бүс нутгийн сүлжээ хоорондын холболтын төлөвлөгөө нь сүлжээний уян хатан байдлыг хангах боломжтой.