Сэргээгдэх эрчим хүчний нэмэгдлийн дөрөвний гурваас илүү хувийг нарны цахилгаан станц, дараа нь салхи (17%) болон усан цахилгаан станц (4%) эзэлж, үлдсэн хэсгийг биоэнерги, газрын гүний дулааны эрчим хүч, төвлөрсөн нарны эрчим хүч, далайн эрчим хүч эзэлж байна. 2024 онд нарны цахилгаан станцын нэмэгдэл өмнөх оны мөн үеэс бараг 30%-иар өсөж, нийт 550 ГВт орчим болжээ. Энэхүү өсөлтийн үр дүнд дэлхий даяар суурилуулсан нарны цахилгаан станцын хүчин чадал ойролцоогоор 2.2 ТВт-д хүрсэн байна. Жилийн салхины эрчим хүчний нэмэгдэл нь 120 ГВт орчимд тогтвортой хэвээр байна. Нарны цахилгаан станц болон салхины эрчим хүч нь нийлээд 2024 онд нийт сэргээгдэх эрчим хүчний өсөлтийн 95%-ийг эзэлж байна. Хятад, Африк, Зүүн Өмнөд Азид ашиглалтад орсон томоохон төслүүдийн үр дүнд усан цахилгаан станцын суурилуулалт 2 дахин нэмэгдэж, 25 ГВт-аас давсан байна.
Хятад улс 2024 онд сүлжээнд холбогдсон бүх сэргээгдэх эрчим хүчний хүчин чадлын бараг гуравны хоёрыг бүрдүүлж, дахин дээд амжилт тогтоов. Нарны цахилгаан станцын хүчин чадлын нэмэгдэл нь 340 ГВт-аас дээш гарсан нь 2023 онтой харьцуулахад 30%-иар өссөн үзүүлэлт юм. Ашиглалтын хэмжээний станцууд Хятадын цахилгаан станцын өргөтгөлийн 60 гаруй хувийг, үлдэх хувийг тархсан арилжааны болон үйлдвэрлэлийн суурилуулалт эзэлж байна. Хөдөөгийн эдийн засгийн хөгжилд чиглэсэн урамшуулал нь 2019 оноос хойш орон сууцны нарны систем суурилуулах ажлыг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлсэн бөгөөд эдгээр систем нь тус улсын жилийн цахилгаан станцын нэмэгдлийн дунджаар тавны нэг орчим хувийг эзэлж байна. Гэсэн хэдий ч өнгөрсөн жил Хятадын орон сууцны цахилгаан станцын зах зээл (30 ГВт) нь тус улсын нарны цахилгаан станцын нэмэгдлийн 10%-иас бага хувийг эзэлж байсан тул урамшуулал аажмаар буурсан. Үүний зэрэгцээ салхины эрчим хүчний өсөлт тогтвортой хэвээр байгаа ч 80 ГВт-д хүчтэй хэвээр байна. Хятад улс 2030 онд нарны цахилгаан станц болон салхины нийт хүчин чадлын 1200 ГВт-ын амлалтаа 2024 оны дунд үед давсан.
Европын Холбоо 2024 онд 60 ГВт орчим нарны цахилгаан станцын хүчин чадлыг суурилуулсан нь 2023 онтой ижил байна. Энэ нь 2022 онд ОХУ ба Украйн улсын дайнаас үүдэлтэй эрчим хүчний хямралын өмнөх 2021 онд нэмэгдсэн жилийн хүчин чадлаас 2 дахин их байв. Гэвч Герман, Итали, Испани гэсэн 3 том зах зээлээс гадна Европын Холбооны 15 гаруй гишүүн оронд шинээр суурилуулсан цахилгаан эрчим хүчний хүчин чадал жилээс жилд буурсаар байна. Цахилгаан эрчим хүчний өндөр үнэ, орон сууц, арилжааны системийн эдийн засгийн сонирхлыг нэмэгдүүлсэн шинэ урамшуулал нь 2022, 2023 онд нарны цахилгаан станцын өргөжилтийг хурдасгасан бол 2024 онд эрчим хүчний үнэ буурч, бодлогын дэмжлэг буурсан нь олон зах зээлийн өсөлтийг удаашруулсан.
2024 онд АНУ, Энэтхэг, Бразил гэсэн гурван томоохон нарны цахилгаан станцын зах зээл дээд амжилт тогтоосон өсөлтийг үзүүлэв. АНУ-д сүлжээнд бараг 50 ГВт шинэ нарны фотоэлектрик хүчин чадал нэмэгдсэн нь 2023 онд өмнөх дээд амжилтыг эвдэв. Энэтхэг улс 30 ГВт орчим эрчим хүч суурилуулсан нь өмнөх жилийн нарны фотоэлектрик эрчим хүчний өсөлтийг бараг гурав дахин нэмэгдүүлсэн бол Бразил улс хэрэглээний хэмжээний томоохон нэмэгдлийн ачаар 16.5 ГВт-аас дээш эрчим хүч нэмсэн нь цэвэр тоолуурын схемээр удирдуулсан тархсан нөөцийг үргэлжлүүлэн нэвтрүүлэхэд нөлөөлсөн.
Салхины хувьд Хятад Улсын нэмэгдэл нь 2024 онд бага зэрэг нэмэгдсэн бол Европын холбооны салхины нэмэгдэл 2023 онтой харьцуулахад 20%-иар буурчээ. Урт хугацааны зөвшөөрөл, хангамжийн сүлжээний бэрхшээл, дуудлага худалдааны хуваарь зэрэг нь гол хүчин зүйл байв. Энэтхэг улсад салхины нэмэлт хүчин чадал 2023 онд ажиглагдсан хэмжээнээс давсан бол АНУ, Бразил улс өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад буурсан байна.
Эх сурвалж: IEA (2025), Global Energy Review 2025, IEA, Paris https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2025, Licence: CC BY 4.0
